![]() 'Moldovenească / Молдовеняскэ / Română din Moldova' | |
---|---|
Faláu en | ![]() ![]() |
Rexón | Europa del Este |
Falantes | 2.5 millones |
Familia | Indoeuropéu Itálicu |
Alfabetu | Alfabetu llatín y cirílicu |
Estatus oficial | |
Oficial en | ![]() ![]() |
Reguláu por | Academia de Ciencies de Moldavia[1] |
Códigos | |
ISO 639-1 | ro
|
ISO 639-2 | rum (B), ron (T)
|
ISO 639-3 | rum
|
L'idioma moldavu (limba moldovenească en moldavu, лимба молдовеняскэ nel alfabetu cirílicu moldavu) ye unu de los dos nomes que tien l'idioma rumanu na república de Moldavia, establecíu nel artículu 13 de la Constitución actual. L'otru nome, reconocíu pola Declaración d'Independencia de Moldavia y la Corte Constitucional, ye “rumanu”.[2][3][4]
Al nivel oficial, la Corte Constitucional interpretó nel 2013 que l'artículu 13 de la constitución actual foi sustituyíu pola Declaración d'Independencia,[5] lo que-y da asina estatus oficial al idioma conocíu como “rumanu”.[6][7] L'idioma de los moldavos foi identificáu por dos términos a lo llargo de la so historia; “moldavu” foi l'únicu dexáu de manera oficial mientres los años de pertenencia a la Xunión Soviética, na República Autónoma Socialista Soviética de Moldavia y la República Socialista Soviética de Moldavia. La política soviética enfatizó les diferencies ente moldavos y rumanos por cuenta de los sos oríxenes distintos. El so resolución declaró al moldavu un idioma distintu ya independiente del rumanu, pero dellos llingüistes nun tán d'alcuerdu. Dende la reintroducción del alfabetu llatín en 1989, la Declaración d'Independencia de Moldavia de 1991 identificó l'idioma oficial como “rumanu”. La constitución de 1994, aprobada so un gobiernu apoderáu polos comunistes, camudó'l estatus oficial del idioma a “moldavu”.
L'estatus del idioma oficial foi, dempués, llexisláu a principiu de los años 2000. El parllamentu de la república de Moldavia adoptó una llei que definía al “moldavu” y al rumanu” como “nomes” pal mesmu idioma.[8][5] Nel 2013, la Corte Constitucional de Moldavia dictó que'l nome rumanu”, usáu na Declaración d'Independencia pa identificar l'idioma oficial, prevalez sobre'l nome moldavu”, mentáu nel artículu 13. La rexón separatista de Transnistria sigui reconociendo al “moldavu” como unu de los sos idiomes oficiales, xunto al rusu y al ucraín.[9]
Na población xeneral, mientres una mayoría de los habitantes na ciudá capital de Quixináu y, acordies con delles encuestes, les persones con mayor educación nomen al so idioma como “rumanu”, ente que la mayoría de persones nos campos indiquen el moldavu como'l so idioma nativu nel últimu censu.[10][11]
La variedá del rumanu faláu en Moldavia ye'l subdialeutu moldavu, que tamién ye faláu nel nordeste de Rumanía. Los dos países comparten el mesmu estándar lliterariu.[12][13][14][15][16][17][18][19]
Escritu en cirílicu, proveniente del alfabetu ruso y desenvuelto pola Xunión Soviética dende la década de 1930, l'alfabetu cirílicu moldavu modernu ye distintu al alfabetu cirílicu rumanu, usáu nel principáu de Moldavia y polos otros falantes del idioma moldavu/válaco antes de 1857.
Nel sieglu XXI, el moldavu foi declaráu como unu de los trés idiomes oficiales na rexón moldava separatista de Transnistria. Tamién reconoz el rusu y l'ucraín como idiomes oficiales, lo que demuestra l'afiliación política d'esi Estáu.[9]
La pallabra moldavu” ye tamién usada pa referir, colectivamente, a les variedaes del idioma rumanu nel noroeste de Rumanía, esvalixáu aproximao nos antiguos territorios del Principáu de Moldavia (agora estremáu ente Moldavia y Rumanía). La variedá moldava ta considerada como una de los cinco variedaes del rumanu más falaes. Los cinco son escritos de manera idéntica. Nun hai nenguna separación llingüística mayor nel ríu Prut, que ye'l cantu ente Rumanía y Moldavia.
Nos colexos de Moldavia, el términu “idioma rumanu” foi usáu dende la independencia. Nel 2007, el presidente Vladimir Voronin solicitó camudar el términu a idioma moldavu” pero, por cuenta de la presión pública en contra d'esa decisión, el términu nun foi camudáu.[20]
L'alfabetu estándar ye igual al alfabetu rumanu (basáu nel alfabetu llatín). Hasta 1918, les variedaes del alfabetu cirílicu rumanu fueron usaes. L'alfabetu cirílicu moldavu foi usáu dende 1924 hasta 1932, y de 1938 hasta 1989, y sigue n'usu en Transnistria.
<ref>
nun ye válida; nun se conseñó testu pa les referencies nomaes Census 2004